Woensdagavond stond half Nederland buiten. Tussen 19.17 en 21.03 uur schoof de maan voor de zon, met het hoogtepunt rond 20.11 uur. Op dat moment was bijna negentig procent van de zon bedekt, de grootste zonsverduistering boven Nederland sinds 1999.
Wij zaten intussen naar Google Trends te kijken. Niet uit nieuwsgierigheid naar de eclips zelf, maar naar wat er daarna zou gebeuren. Vanaf 20.25 uur hebben we het zoekgedrag twaalf keer gemeten, verspreid over de avond, de nacht en de ochtend erna.
De uitkomst: zodra de zon weer tevoorschijn kwam, ging Nederland zoeken of het schade had opgelopen.
Honderd keer zo vaak op oogschade
Op 12 augustus werd er honderd keer zo vaak gezocht op "oogschade" als op een gewone dag in de dertig dagen ervoor. Dat is geen woord waar normaal veel vraag naar is: gemiddeld ongeveer twintig zoekopdrachten per maand.
Een dag later is die onrust nog lang niet weg. Op donderdag wordt er nog altijd ruim zeventig keer zo vaak op gezocht, en die dag was op het moment van meten nog niet eens voorbij.
De woorden die normaal bijna niemand intypt
Het opvallendst zijn niet de grote stijgers maar de kleine. Op "netvliesschade", "netvliesbeschadiging" en "te lang in de zon gekeken" wordt zo weinig gezocht dat Google er normaal helemaal geen cijfers over vrijgeeft. Op 12 augustus doken ze alle drie op.
Dat is wat ons betreft een concreter signaal dan welk percentage dan ook. Een term die maanden onder de meetgrens ligt en op één avond zichtbaar wordt, zegt iets over hoeveel mensen tegelijk dezelfde zorg hadden.
Volstaat een gewone zonnebril?
Een deel van de vragen ging niet over klachten maar over bescherming. Op "zonsverduistering met zonnebril" werd twintig keer zo vaak gezocht als anders. In Google's lijst met snelst stijgende zoekopdrachten stonden diezelfde avond ook "eclipsbril vs zonnebril", "zonsverduistering kijken zonder bril", "zonsverduistering blote oog" en "kan je met een zonnebril naar de eclips kijken".
Dat rijtje verklaart de rest. Een deel van Nederland heeft gekeken zonder deugdelijke bescherming, of twijfelde achteraf of die gewone zonnebril voldoende was. Die twijfel zie je een paar uur later terug in zoekopdrachten over vlekken en oogschade.
Tijdens de eclips belde niemand de huisartsenpost
Een detail dat we niet hadden verwacht: naar "huisartsenpost" werd op woensdag juist dertig procent minder gezocht dan normaal. In alle metingen kwam dat op precies dezelfde waarde uit.
Logisch als je erover nadenkt. Op de avond zelf stond iedereen buiten te kijken, niet achter de laptop. Pas als het voorbij is komt de vraag boven: heb ik hier iets aan overgehouden.
Noord-Holland zocht het minst
De belangstelling verschilde per provincie. Naar de zonsverduistering zelf werd het meest gezocht in Groningen, Zeeland en Drenthe. Noord-Holland staat op alle gemeten zoekopdrachten onderaan, ook bij "zonsverduistering ogen".
In het noorden van het land was de verduistering het diepst. In Groningen ging het om ongeveer negentig procent van de zon, meldde RTV Noord.
Wat we onderweg leerden over realtime meten
Dit is het deel dat voor collega-marketeers waarschijnlijk interessanter is dan de eclips zelf. Wie bij een live evenement snel met cijfers naar buiten wil, loopt tegen iets aan wat je in een gewone Google Trends-export niet ziet.
Google geeft geen aantallen zoekopdrachten maar verhoudingscijfers, en die berekent hij per opvraging opnieuw. Bij zoekwoorden met weinig volume rondt hij bovendien af op hele getallen. Het gevolg: dezelfde vraag, twee uur later gesteld, kan een ander antwoord geven.
Wij hebben daarom elk cijfer in meerdere metingen bekeken voor we het opschreven. Dat kostte ons een paar mooie koppen:
- Op "eclips zonder bril" leek honderd keer zo vaak gezocht te zijn. Bij twee metingen kwam dat allebei op honderd uit. Bij vier metingen bleek het tussen 50 en 100 te schommelen, dus dat cijfer ging eruit.
- "Oogpijn" varieerde over elf metingen tussen anderhalf en 3,3 keer normaal. Welke waarde je ook kiest, het is een greep uit een hoed.
- "Netvliesloslating" stond in Google's stijgerslijst op plus 26.050 procent. Op dagniveau bleek het 1,2 tot 1,4 keer normaal. Die twee getallen meten simpelweg niet hetzelfde: de stijgerslijst vergelijkt met de periode ervoor en slaat hard uit bij kleine aantallen.
De cijfers die je hierboven leest zijn de cijfers die na die controle overeind bleven. Op "oogschade" kwamen alle elf metingen op precies honderd uit, op "huisartsenpost" alle elf op 0,7.
Als je zelf met trenddata naar buiten wilt: meet hetzelfde getal een paar keer op verschillende momenten voor je het publiceert. Een cijfer dat tussen twee metingen verdubbelt, is geen cijfer maar een momentopname.
Wat deze cijfers niet zeggen
Zoekdata laat zien waar mensen zich zorgen over maakten. Hoeveel mensen daadwerkelijk schade aan hun ogen hebben opgelopen, blijkt er niet uit. Dat kan alleen een oogarts vaststellen.
Houd je na woensdag klachten, blijf dan niet googelen maar ga langs bij een opticien of huisarts. Zoekgedrag is een thermometer, geen diagnose.
Verantwoording
De cijfers komen uit Google Trends voor Nederland, gemeten in twaalf metingen tussen woensdag 12 augustus 20.25 uur en donderdag 13 augustus 10.30 uur. Alle vergelijkingen zijn op dezelfde manier gemaakt: hoe vaak er op 12 augustus werd gezocht ten opzichte van een gewone dag in de dertig dagen ervoor, waarbij beide periodes uit dezelfde opvraging komen. Hoe vaak er per maand gemiddeld op een woord wordt gezocht komt uit Google Ads. De cijfers over 13 augustus gaan over een dag die op het moment van schrijven nog liep.
Ter aanvulling, met echte aantallen: het Nederlandse Wikipedia-artikel over de zonsverduistering van 12 augustus 2026 werd die dag 62.242 keer bekeken. Het algemene artikel "Zonsverduistering" ging van gemiddeld 238 weergaven per dag naar 38.993.
Vragen over de meting of de onderliggende data? Mail gerust naar remon@internetimpact.nl.